KỲ THI HỌC SINH GIỎI CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN KHU VỰC DUYÊN HẢI VÀ ĐBBB NĂM 2024 MÔN: LỊCH SỬ - LỚP 10
Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Đáp án và hướng dẫn chấm
Câu 1
(2,5 điểm)
Nêu những thành tựu tiêu biểu về giáo dục của nền văn minh Đại Việt thời Lý, Trần, Hồ, Lê sơ. Chỉ ra những đóng góp của tầng lớp trí thức Nho học đối với quốc gia Đại Việt thời đó.
- Giáo dục:
+ Hệ thống giáo dục được mở rộng, chủ yếu nhằm đào tạo đội ngũ quan lại cho bộ máy chính quyền.
+ Thời Lý: Năm 1070, nhà Lý cho dựng Văn Miếu, tạc tượng Chu Công, Khổng Tử; năm 1075, triều đình mở khoa thi đầu tiên để tuyển chọn nhân tài; năm 1076, vua Lý cho mở Quốc Tử Giám.
+ Từ thời Trần, triều đình lập Quốc học viện cho con em quan lại học tập. Bên cạnh trường học của nhà nước còn có lớp học tư nhân ở các làng xã. Từ thời Lê sơ, hệ thống trường học được mở rộng trên cả nước.
- Thi cử:
+ Nhà nước chính quy hóa việc thi cử để tuyển chọn người tài. Thể lệ thi cử được quy định chặt chẽ, các kì thi được tổ chức một cách hệ thống (thi Hương, thi Hội, thi Đình; người đỗ đầu cả ba kì thi này gọi là Tam nguyên). Chế độ khoa cử từng bước trở thành phương thức tuyển chọn quan lại thường xuyên.
+ Năm 1247, nhà Trần đặt danh hiệu Tam khôi dành cho những người đỗ đầu trong kì thi Đình. Tam khôi gồm: Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa. Năm 1255, vua Trần đặt lệ lấy hai Trạng nguyên: Kinh Trạng nguyên, Trại Trạng nguyên. Khoa thi 1256, 1266 đã lấy hai Trạng nguyên.
+ Năm 1463, dưới thời Lê Thánh Tông (1460-1497), cứ ba năm triều đình lại tổ chức thi Hương tại địa phương, thi Hội tại kinh thành. Năm 1484, triều đình đặt lệ xướng danh (gọi to tên những người thi đỗ trước đám đông) và khắc tên các tiến sĩ vào bia đá ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám.
b) Chỉ ra những đóng góp của tầng lớp trí thức Nho học đối với quốc gia Đại Việt thời đó
Học sinh có thể nhận định khác nhau về những đóng góp của tầng lớp trí thức Nho học đối với quốc gia Đại Việt. Dưới đây là một số gợi ý:
- Về chính trị: Trực tiếp tham gia vào bộ máy nhà nước, củng cố chế độ quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền, đưa Đại Việt phát triển…
- Về văn hóa - xã hội: Trí thức Nho học trở thành một tầng lớp đông đảo, có ảnh hưởng sâu rộng trong xã hội, hình thành truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo,…góp phần xây dựng, phát triển văn minh Đại Việt (Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên, Lương Thế Vinh,…)…
- Về ngoại giao: Góp phần xác lập quan hệ ngoại giao hòa hiếu với các nước láng giềng (Nguyễn Hiền, Nguyễn Trãi,…)…
- Về quân sự, khoa học - kĩ thuật: Góp phần to lớn trong sự nghiệp kháng chiến chống ngoại xâm, mở rộng, bảo vệ lãnh thổ, sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, sự nghiệp thống nhất đất nước…
Câu 2
(2,5 điểm)
Trình bày ý nghĩa của các cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba và lần thứ tư về kinh tế, xã hội. Theo anh/chị, hai cuộc cách mạng này có những tác động tiêu cực đến đời sống, văn hóa của con người không? Vì sao?
a) Ý nghĩa về kinh tế
- Với sự xuất hiện của nền sản xuất mới dựa trên công nghệ điện tử, mức độ đóng góp của khoa học công nghệ vào tăng trưởng kinh tế ngày càng lớn.
- Việc sử dụng người máy công nghiệp được coi là phương tiện kĩ thuật quan trọng hợp thành chương trình hiện đại hóa toàn bộ nền sản xuất, tạo ra các ngành sản xuất tự động, năng suất lao động tăng cao.
- Việc sử dụng máy điện toán đã cho phép giải quyết một tổ hợp lớn các bài toán sản xuất của công nghiệp hiện đại và đem lại hiệu quả kinh tế to lớn.
- Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ ba và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã đưa nhân loại sang nền văn minh thông tin. Công nghệ thông tin ngày càng được ứng dụng rộng rãi.
- Sự phát triển mạnh mẽ của các cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba và lần thứ tư đã thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa và khu vực hóa nền kinh tế thế giới. (file)1vsMXfLSzOgektF9yhfj2pXth5xcVelvA(/file)
0 Nhận xét